به گزارش سلامت نیوز به نقل از clevelandclinic، بسیاری از والدین برای جلوگیری از شبادراری کودک، نوشیدن مایعات را در ساعات پایانی روز محدود میکنند یا نیمهشب او را برای رفتن به دستشویی بیدار میکنند، اما با وجود این اقدامات، مشکل همچنان ادامه دارد.
متخصصان میگویند در بیشتر موارد، شبادراری بخشی طبیعی از روند رشد کودک است؛ با این حال، گاهی میتواند ناشی از بیماریهای زمینهای باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
شبادراری از چه سنی نگرانکننده است؟
- شبادراری یا ادرار غیرارادی هنگام خواب (Nocturnal Enuresis) به دفع ناخواسته ادرار در خواب در کودکان ۵ ساله و بالاتر گفته میشود.
- حدود ۱۵ درصد کودکان در پنجسالگی همچنان شبها رختخواب خود را خیس میکنند.
اگر کودک پس از ۷ سالگی همچنان دچار شبادراری باشد، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود، بهویژه اگر:
- از این موضوع بهشدت ناراحت یا خجالتزده است.
- با وجود تغییر سبک زندگی، بهبودی حاصل نشده است.
- پس از حداقل شش ماه خشک ماندن، دوباره شبادراری شروع شده است.
- علاوه بر شب، در طول روز نیز بیاختیاری ادرار دارد.
در این شرایط ممکن است کودک به متخصص کلیه یا اورولوژی کودکان ارجاع داده شود.
چرا کودک همچنان شبادراری دارد؟
در اغلب موارد، شبادراری به تکامل سیستم عصبی مربوط است.
ارتباط بین مغز و مثانه در برخی کودکان دیرتر کامل میشود؛ بنابراین مغز هنوز پیام پر شدن مثانه را هنگام خواب بهدرستی دریافت نمیکند. بیشتر کودکان با گذشت زمان این مرحله را پشت سر میگذارند، اما زمان دقیق آن در هر کودک متفاوت است.
با این حال، شبادراری گاهی میتواند ناشی از مشکلات پزشکی مانند عفونت ادراری، دیابت، وقفه تنفسی هنگام خواب (آپنه خواب) یا سایر بیماریها باشد که تشخیص و درمان آنها اهمیت زیادی دارد.
۱۰ راهکار برای کاهش شبادراری
۱. کودک را تشویق کنید، نه سرزنش
شبادراری تقصیر کودک نیست. سرزنش، تنبیه یا خجالتزده کردن او تنها اضطراب و کاهش اعتمادبهنفس را افزایش میدهد و حتی ممکن است مشکل را تشدید کند.
به جای سرزنش، پیشرفتهای کوچک کودک را تشویق کنید و به او اطمینان دهید که این مشکل موقتی است.
۲. مصرف مایعات را قبل از خواب کاهش دهید
بهتر است کودک یک تا دو ساعت پیش از خواب نوشیدنی مصرف نکند تا فرصت کافی برای تخلیه مثانه داشته باشد.
البته این توصیه به معنای کاهش مصرف آب در طول روز نیست، زیرا کمآبی میتواند مشکلات دیگری ایجاد کند.
۳. پیش از خواب حتماً به دستشویی برود
حتی اگر کودک احساس نیاز به دفع ادرار ندارد، بهتر است پیش از خواب مثانه خود را کاملاً تخلیه کند.
۴. یبوست را درمان کنید
یبوست یکی از علل شایع شبادراری است. روده پر میتواند به مثانه فشار وارد کند و پیامهای عصبی آن را مختل کند.
رژیم غذایی سرشار از فیبر، مصرف آب کافی و درمان یبوست در صورت نیاز، میتواند به کاهش شبادراری کمک کند.
۵. خواب باکیفیت را جدی بگیرید
کودکانی که خواب بسیار عمیقی دارند، ممکن است پیام پر شدن مثانه را دریافت نکنند.
برای بهبود کیفیت خواب:
- استفاده از تلفن همراه، تبلت یا تلویزیون را حداقل ۳۰ دقیقه قبل از خواب متوقف کنید.
- ساعت خواب منظمی داشته باشید.
- اجازه ندهید کودک برای جلوگیری از شبادراری تا دیروقت بیدار بماند.
۶. کودک را نیمهشب برای دستشویی بیدار نکنید
برخلاف تصور بسیاری از والدین، بیدار کردن کودک در ساعت مشخص برای رفتن به دستشویی معمولاً تأثیری در درمان شبادراری ندارد.
این کار فقط خواب کودک و والدین را مختل میکند و به آموزش ارتباط طبیعی بین مغز و مثانه کمکی نمیکند.
۷. از دستگاه هشداردهنده شبادراری استفاده کنید
این دستگاهها به لباس زیر یا تشک کودک متصل میشوند و به محض تماس با ادرار، زنگ هشدار به صدا درمیآید.
هدف از این روش، آموزش مغز برای بیدار شدن پیش از تخلیه مثانه است.
البته این وسیله برای همه کودکان مؤثر نیست و ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد تا نتیجه دهد.
۸. در صورت نیاز از پوشک شبانه استفاده کنید
برخی والدین نگران هستند که استفاده از پوشک شبانه باعث تداوم شبادراری شود، اما شواهد علمی چنین موضوعی را تأیید نمیکند.
پوشک شبانه میتواند از خیس شدن لباس و رختخواب جلوگیری کند، خواب کودک را بهبود ببخشد و اضطراب او را کاهش دهد.
۹. درباره دارو با پزشک مشورت کنید
برای برخی کودکان بزرگتر، بهویژه هنگام اردو، سفر یا مهمانی شبانه، پزشک ممکن است داروی دسموپرسین را تجویز کند.
این دارو تولید ادرار در طول شب را کاهش میدهد و در صورت مصرف صحیح، در حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد موارد مؤثر است.
مصرف این دارو باید فقط با تجویز پزشک انجام شود.
۱۰. بیماریهای زمینهای را درمان کنید
گاهی شبادراری ناشی از بیماریهایی مانند:
- عفونت ادراری
- اضطراب و مشکلات روانی
- اختلال کمتوجهی ـ بیشفعالی (ADHD)
- اوتیسم
- اختلالات هورمونی
- دیابت
- آپنه خواب
- بیماریهای دستگاه ادراری
است. در این موارد، درمان علت اصلی، مهمترین گام برای رفع شبادراری است.
چرا کودک دوباره دچار شبادراری میشود؟
گاهی کودکی که دستکم شش ماه شبها خشک بوده، دوباره دچار شبادراری میشود. این وضعیت «شبادراری ثانویه» نام دارد.
مهمترین عوامل آن عبارتاند از:
- طلاق والدین
- تولد فرزند جدید
- نقل مکان
- تغییر مدرسه
- استرسهای شدید
همچنین کودکانی که مورد آزار یا خشونت قرار گرفتهاند ممکن است دوباره رفتارهای دوران کودکی، از جمله شبادراری، را نشان دهند. در چنین شرایطی باید هرچه سریعتر از پزشک یا مراکز حمایت از کودکان کمک گرفت.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر کودک علاوه بر شبادراری هر یک از علائم زیر را دارد، مراجعه به پزشک ضروری است:
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- شروع ناگهانی شبادراری یا بیاختیاری روزانه
- تشنگی شدید و مداوم
- تکرر ادرار همراه با حجم زیاد ادرار
- خر و پف شدید یا قطع و وصل شدن تنفس هنگام خواب
- بیحسی، درد یا گزگز پاها
- بیاختیاری مدفوع یا لکههای مکرر روی لباس زیر
شبادراری در بسیاری از کودکان بخشی طبیعی از روند رشد است و معمولاً با گذشت زمان برطرف میشود. مهمترین نکته برای والدین، پرهیز از سرزنش کودک و ایجاد فضایی آرام و حمایتکننده است. در عین حال، اگر شبادراری پس از هفتسالگی ادامه یابد، دوباره آغاز شود یا با علائم هشداردهنده همراه باشد، لازم است کودک توسط پزشک ارزیابی شود تا در صورت وجود بیماری زمینهای، درمان مناسب آغاز شود.
نظر شما